HTS analizinde sık yapılan on hata
Mükerrer sayımdan tek kayda dayanan ortak baz bulgusuna, GPRS satırlarının irtibata karışmasından kesinlik diliyle yazılmış rapor cümlelerine kadar yaygın hatalar.
Aşağıdaki hataların ortak özelliği, hepsinin sessiz olmasıdır. Hiçbiri hata mesajı üretmez; analiz çalışır, sonuç gelir ve sonuç yanlıştır.
1. Mükerrer kayıtların ayıklanmaması
Hem A'nın hem B'nin HTS kaydı talep edilmişse, aralarındaki her görüşme dosyada iki kez bulunur. Tekilleştirme yapılmadan alınan bütün sayılar şişer.
Bu, raporda kolayca fark edilen bir hatadır — ve fark edildiğinde raporun geri kalanına olan güveni de götürür.
2. GPRS satırlarının iletişim sayımına karışması
Cihaz arka planda sürekli veri kullanır. GPRS satırlarını "iletişim" olarak saydığınızda, hiç telefon etmemiş bir hattın binlerce "iletişimi" olur.
Kayıt tipleri ayrı tutulmalı, sayımlar tip bazında yapılmalıdır.
3. Numara biçimlerinin birleştirilmemesi
0532…, 90532…, +90532… aynı hattı gösterir. Tek biçime indirilmezse aynı
numara üç ayrı kişi gibi görünür; irtibat analizinde gerçek bağlantı gizlenir.
4. Hedef listesinin dar tutulması
Bir kişinin tek hattı olduğu varsayımı. Aynı kimlik numarası veya aynı ad soyad ile kayıtlı diğer numaralar hedef listesine alınmadığında, "hiç görüşmemişler" sonucuna varılır — oysa ikinci hat üzerinden her gün görüşülmüştür.
Aynı şekilde ortak IMEI üzerinden bulunan numaralar da listeye eklenmelidir.
5. Tek kayda dayanan ortak baz bulgusu
İki numaranın bir kez aynı bazdan sinyal vermesi, aynı caddeden geçmiş olmalarıyla açıklanabilir. Şehirlerde bu her gün milyonlarca kez olur.
Anlamlı olan tekrardır: farklı günlerde, farklı bazlarda, olağandışı konumlarda tekrarlanan örtüşmeler. Tek bir eşleşme bulgu değil, gürültüdür.
6. Zaman standardının doğrulanmaması
Farklı kaynaklardan gelen kayıtlar aynı zaman diliminde olmayabilir. Kayma, ortak baz ve ardışıklık analizlerini sessizce bozar; CGNAT eşleştirmesinde ise tamamen başka bir aboneyi işaret eder.
Bu, listedeki en ciddi sonuç doğuran hatadır. Ayrıntı için HTS verisinde zaman ve saat dilimi.
7. Kapsama alanının göz ardı edilmesi
Kırsalda tek bir bazın kapsadığı alan onlarca kilometrekare olabilir. O bazdan sinyal veren iki kişi "aynı yerde" değildir.
Aynı ortak baz bulgusu, kent merkezinde ve kırsalda taşıdığı anlam bakımından karşılaştırılamaz. Bulgu, bazın kapsama karakteriyle birlikte değerlendirilmelidir.
8. Kurumsal numaraların elenmemesi
Ortak irtibat listesinde bankalar, kargo şirketleri, çağrı merkezleri ve servis hatları her zaman çıkar. Bunlar elenmeden bakılan bir liste, gerçek bağlantıları gürültünün içinde gizler.
9. Kayıt boşluğunun hareketsizlik sayılması
HTS kaydı yalnızca iletişim anında oluşur. İki kayıt arasındaki boşluk, kişinin o sürede hareketsiz olduğunu göstermez; sadece iletişim kurmadığını gösterir.
Aynı şekilde iki kayıt noktası arasına bir güzergâh çizilemez. Aradaki yol veri değil, varsayımdır.
10. Kesinlik diliyle yazılmış rapor cümleleri
Teknik olarak doğru bir analizi savunulamaz hâle getiren son adım budur.
"Şüpheli olay saatinde X adresindeydi."
Bu cümle verinin taşıyabileceğinden fazlasını iddia eder ve savunma tarafından bir kapsama alanı haritasıyla çürütülür.
"Şüphelinin hattı, olay saatinde X adresindeki baz istasyonunun kapsama alanı içinden sinyal vermiştir."
Bu cümle daha zayıf görünür ama çürütülemez. Rapor dilinin bütün mesele olduğu yer burasıdır.
Ortak nokta
Bu on hatanın dokuzu, tek bir alışkanlıkla önlenir: her bulgunun sağlamasını yapmak.
Bir sonuç çıktığında üç soruyu sorun: Kaç satıra dayanıyor? Aynı sonucu başka bir yoldan doğrulayabiliyor muyum? Bu sonucun en sıradan alternatif açıklaması ne olurdu?
Bu üç soruyu geçemeyen bir bulgu, rapora girmemelidir.
- Yöntem
- Veri kalitesi
- Rapor