Baz istasyonu konumu kesin adres değildir
Baz kaydı cihazın nerede olduğunu değil, hangi antenin hizmet verdiğini gösterir. Kapsama alanı, yönlendirme ve yoğunluk bu farkı neden büyütür?
HTS analizinde en sık yapılan çeviri hatası şudur: kayıttaki baz adresi, kişinin bulunduğu adres olarak okunur. Bu okuma teknik olarak yanlıştır ve bir soruşturmada yol açtığı sonuç ciddidir.
Kayıtta yazan şey, iletişim anında cihaza hizmet veren antendir. Cihazın nerede durduğu değil.
Kapsama alanı sanıldığından geniştir
Bir baz istasyonunun hizmet verdiği alan sabit değildir. Kabaca:
- Yoğun kent merkezinde hücreler küçüktür — birkaç yüz metre yarıçapla ölçülebilir. Çünkü abone yoğunluğu yüksektir ve kapasiteyi bölmek gerekir.
- Şehir dışında ve kırsalda aynı anten kilometrelerce alana hizmet verir. Tek bir baz, onlarca kilometrekarelik bir bölgeyi kapsayabilir.
Bu, aynı "ortak baz" bulgusunun iki yerde bambaşka anlamlar taşıdığı anlamına gelir. Kadıköy'de aynı bazdan sinyal veren iki kişi birkaç yüz metre yakınlıkta olabilir. Bir dağ köyünde aynı bazdan sinyal veren iki kişi, birbirini hiç görmemiş olabilir.
Cihaz her zaman en yakın baza bağlanmaz
Yaygın varsayımın aksine, ağ cihazı en yakın antene bağlamaz — o an en uygun antene bağlar. Bu seçimi etkileyen etkenler:
Yoğunluk. En yakın anten kapasitesini doldurmuşsa, ağ cihazı daha uzaktaki bir antene yönlendirir. Kalabalık bir etkinlik sırasında bu rutin olarak yaşanır.
Anten yönü. Baz istasyonları genellikle yönlü sektörlerden oluşur. Antenin arkasında kalan yakın bir nokta, önünde kalan uzak bir noktadan daha zayıf sinyal alabilir.
Engeller ve arazi. Binalar, tepeler ve yapı malzemeleri sinyali zayıflatır. Vadi tabanındaki bir noktaya, tepenin ardındaki yakın antenden değil, karşı yamaçtaki uzak antenden hizmet gelebilir.
Yükseklik. Yüksek katlarda cihaz, sokak seviyesinden bakıldığında çok uzak görünen bir anteni görebilir.
Hava ve mevsim. Sinyal yayılımı atmosfer koşullarından ve yapraklanmadan etkilenir. Aynı noktadan yapılan iki görüşme, farklı günlerde farklı bazlara düşebilir.
Sonuç şudur: baz kaydı cihazın konumunu bir alan olarak sınırlar, bir nokta olarak göstermez. Ve o alanın büyüklüğü kayıtta yazmaz.
HTS bir konum takibi değildir
Bir başka kritik ayrım: HTS kaydı yalnızca iletişim anında oluşur. Cihaz sürekli izlenmez.
Bu şu anlama gelir:
- Kayıtlar arasındaki boşluk, cihazın hareketsiz olduğunu göstermez. Kişi o sürede şehir değiştirmiş olabilir; sadece iletişim kurmamıştır.
- Ardışık iki kayıt arasında bir "güzergâh" çizilemez. İki nokta arasında hangi yoldan gidildiği veri değil, varsayımdır.
- "Gün boyu şu bölgedeydi" cümlesi, ancak o gün boyunca yeterli sıklıkta kayıt varsa kurulabilir. İki kayıtla kurulan bir gün anlatısı, verinin taşıyabileceğinden fazlasını iddia eder.
Bunun raporda karşılığı
Teknik sınırların bilinmesi yetmez; rapora yansıması gerekir. Uygulamada bu, cümle kurulumunda kendini gösterir:
| Kurulmaması gereken cümle | Kurulabilecek cümle |
|---|---|
| "Şüpheli olay saatinde X adresindeydi." | "Şüphelinin hattı, olay saatinde X adresindeki baz istasyonunun kapsama alanı içinden sinyal vermiştir." |
| "İki şüpheli birlikteydi." | "İki hat, saat 21.14–21.31 arasında aynı baz istasyonundan sinyal vermiştir." |
| "Şüpheli gün boyu bölgede kaldı." | "Şüphelinin hattına ait 08.00–19.00 arasındaki 14 kayıt, aynı baz istasyonundan alınmıştır." |
Sağdaki cümleler daha zayıf görünür. Aslında daha güçlüdür: çünkü çürütülemezler. Soldaki cümleler, savunmanın kapsama alanı haritasıyla dağıtabileceği iddialardır.
Bulgu ne zaman güçlenir
Baz kaydının delil değeri, tek başınayken düşüktür; ama şu koşullarda belirgin biçimde artar:
Tekrar. Aynı örüntünün farklı günlerde tekrar etmesi, rastlantı ihtimalini azaltır.
Olağandışılık. Bir hattın hiç bulunmadığı bir bölgede, tek seferliğine ve olay saatinde sinyal vermesi anlamlıdır.
Dışarıdan doğrulama. Kamera kaydı, araç geçiş kaydı (HGS/OGS), banka işlemi, tanık beyanı veya cihaz incelemesi bulgusu ile örtüşmesi. Bu, baz kaydını bir belirtiden destekleyici delile dönüştüren şeydir.
Çift yönlü tutarlılık. Karşı tarafın bağlı olduğu bazın da aynı bölgede olması.
Özet
Baz istasyonu analizi güçlü bir araçtır — ama gösterdiği şey konum değil, kapsama alanıdır. Bu ayrımı koruyan bir rapor, savunma tarafından çürütülmesi zor bir rapordur. Bu ayrımı silen bir rapor ise, teknik olarak yanlış bir iddiayı kesinlik diliyle sunduğu için en kolay hedeftir.
Analizin nasıl kurulacağı konusunda baz istasyonu analizi ve ortak baz incelemesi, hukuki çerçeve için HTS kayıtlarının hukuki dayanağı yazılarına bakabilirsiniz.
- Baz istasyonu
- Delil değeri
- Sınırlar